Ontprikkelen & Ontspannen Voor Kinderen: Wat Ons Écht Helpt Bij Drift En Overprikkeling

Als blogger deel ik geregeld lifestyle tips om het leven als drukke mama nét wat makkelijker te maken. Maar er zijn ook onderwerpen waar ik tot nu toe bewust weinig over schreef. Omgaan met overprikkeling en woede-uitbarstingen bij kinderen is daar één van. Niet omdat het er niet is,  integendeel juist,  maar omdat alles wat je online deelt blijft bestaan. En ik wil niet dat mijn dochters later dingen teruglezen die negatief geïnterpreteerd kunnen worden. Tegelijkertijd ben ik ook een open boek en weet ik dat zó veel ouders hiermee worstelen. Ondertussen heb ik ook best wat tips die ons echt helpen. Ik geloof  ook dat de realiteit af en toe laten zien beter is dan een perfect plaatje laten zien. Daarom deel ik dit nu wél en geef ik mijn tips over hoe wij omgaan met overprikkelde kinderen die in een serieuze peuterdrift fase zitten ;)

Overprikkelde kinderen: wanneer is een kind overprikkeld?

Laat ik voorop stellen dat ik uit eigen ervaring én van alle moeders om mij heen die ik ken, zeker weet dat alle kinderen op den duur door een fase gaan van woede, drift en overprikkeling. Sofia is nog een baby, die uit zeker wel eens frustratie maar bij haar is (nog) geen sprake van overprikkeling en woede-uitbarstingen. Bij Loïs merkten we het echter al voor haar eerste verjaardag: ze is een kleine firecracker die heel goed weet wat ze wel en niet wil. Ze is heel mondig en heeft echt een karaktertje. Dat gaat haar later ver brengen en we vinden het juist fantastisch dat ze echt al een eigen stem heeft met haar 3 jaar. Maar... Daar komt de maar: ze is ook heel gevoelig en ervaart emoties intens. Dat resulteert dagelijks in onrust, snel boos of verdrietig zijn en helaas ook heftige driftbuien. Continue overprikkeling dus. We zijn continu bezig met haar helpen reguleren - en eerlijk is eerlijk - ook onszelf blijven reguleren 😜. Er is een periode geweest dat we echt met onze handen in het haar zaten en niet wisten hoe we met haar buien om moesten gaan. Zoals met heel veel problemen is het belangrijk om eerst de oorzaak te achterhalen. Omdat Loïs al sinds haar 2e geen middagslaapje meer doet en daarnaast ook altijd erg vroeg wakker is én haar buien overdag haar veel energie kosten, is ze structureel oververmoeid. Geforceerd een slaapje laten doen zorgde altijd voor nóg meer strijd, dus de enige oplossing (ook in overleg met de jeugdarts van het consultatiebureau) is: ontspannen en ontprikkelen gedurende de dag. En daar heb ik wat fijne tips voor:

Overprikkelde kinderen laten ontspannen

De afgelopen tijd was het een hele zoektocht hoe we Loïs wat meer konden laten ontspannen en ontprikkelen overdag. Het is niet gauw goed en dingen 'moeten' zijn voor haar sowieso een trigger om van 0 naar 100 te gaan. Daarom zijn we bewust gaan kijken wat voor haar laagdrempelig en leuk is en toch haar systeem kalmeert. Dit zijn de dingen die bij ons écht verschil maken.

1. Buitenlucht als eerste redmiddel

Hoe groot de drift ook is: naar buiten gaan helpt hier bijna altijd. Zelfs al is het maar een rondje lopen, even in de tuin rommelen of met laarsjes door plassen stampen. Buiten vindt ze meteen afleiding en gaat ze al snel op in rondvliegende vogels, kijken naar bomen of het verzamelen van steentjes. Het werkt nóg beter als we haar in de wandelwagen zetten omdat ze dan fysiek ook tot rust komt en toch lekker buiten is en van alles hoort en ziet. In de zomer gingen we ook vlak voor bedtijd naar buiten, maar helaas is dat nu met de koude winterdagen geen aanrader.

2. Extra vroeg naar bed (hoe tegenstrijdig dat ook voelt)

Dit is denk ik de allergrootste misvatting: kinderen die al oververmoeid en daardoor 'vervelend' zijn nog later naar bed brengen zodat ze extra snel in slaap vallen of langer/dieper slapen. Bij kinderen werkt dat anders. Gaan ze óver de slaapdruk heen die ze gedurende de dag opbouwen, dan loopt juist hun stresshormoon op van oververmoeidheid en wordt overprikkeling versterkt. In slaap vallen duurt dan langer, verloopt onrustiger en diepe slaap bereiken ze dan later of soms helemaal niet. Gebeurd dit langere tijd, dan wordt de oververmoeidheid steeds erger en de vicieuze cirkel steeds groter. Bij Loïs is dit ook gebeurd sinds zij niet meer tussen de middag slaapt vanaf 2 jaar. Pas afgelopen zomer zei de jeugdarts van het consultatiebureau tegen ons: hoe vroeger naar bed hoe beter voor haar. Als ze áltijd om 6 uur wakker is, maar i.p.v. om 19 uur om 18 uur al in bed ligt, dan pakt ze een uur langer slaap. Een andere misvatting is namelijk ook dat kindjes korter slapen als je ze eerder in bed legt. Eerder in bed betekent nog niet óver de slaapdruk heen, rustiger in slaap vallen, betere kwaliteit van slaap en daardoor dus ook langere slaap. We passen Loïs haar bedtijd dus aan op haar behoefte. Heeft ze een goede periode dan slaapt ze gerust wekenlang rond 19 uur. Maar net na de drukke feestdagen en een aantal dagen flink ziek zijn was het rond 18 uur.  

 3. Sensorisch speelgoed aanbieden

Sensorisch speelgoed is bij ons bijna een soort hulpmiddel. Denk aan speelgoed zoals klei, slijm, kinetisch zand, playfoam, pop-it speelgoed (van die rubberen speelgoedjes waar je rondjes kan in- en uitdrukken) en de ballenbak. Lois kan wel eens letterlijk wegduiken in de ballenbak en bovenop de ballen liggen, ze een voor een aandachtig bekijken, op kleur sorteren en natuurlijk lekker de ballen om haar heen gooien. Als ze met haar handjes bezig is merken we echt dat ze rustiger is. Lekker spelen met slijm, figuurtjes maken van klei en playfoam platdrukken zorgen voor ritmische bewegingen en ook druk op haar spieren. Dit soort speelgoed verlaagt stress en helpt het zenuwstelsel kalmeren.

4. Rustmomenten inbouwen vóórdat het misgaat

We kijken nu anders naar onze dagen. We houden er bijvoorbeeld rekening mee dat we schermtijd verlagen als we ergens heen gaan waar ook veel prikkels zijn, naar de dierentuin bijvoorbeeld. Als we veel dingen op de planning hebben én dan ook nog schermtijd geven gaat het sneller mis. Dan bouwen we dus juist rustmomenten in, zoals heerlijk op de bank een luisterboekje luisteren, met papa of mama samen een boekje lezen, of haar zelf een boekje laten lezen op een fijne zitzak voor kinderen ( door de gelijkmatige drukverdeling werkt het echt ontspannend). Ook til ik haar soms op en houd haar stevig tegen mij aan, ze hangt dan echt als een klein aapje om mij heen, geheel ontspannen. Ik houd haar dan bewust stevig vast en oefen lichte druk op haar uit (dit heet diepe druk stimulatie). Ook verzwaringsdekens kunnen helpen bij constante lichte druk, maar dat hebben we bij Loïs nog niet geprobeerd. Zo heerlijk bewust met haar knuffelen terwijl ik haar vasthoud en rustig rondloop is haar favoriete rustmomentje💓

5. Voorspelbaarheid & vaste ankerpunten

Voor Loïs helpt het om voorspelbaarheid te hebben. Ze wil bijvoorbeeld heel graag tv kijken, maar ze weet dat de tv in de ochtend pas aan mag zodra ze begint met brood eten. (Eten is hier ook een dingetje, dus het één helpt het ander). We kondigen ook altijd meteen aan wanneer de TV weer uitgaat en herhalen dit ook op meerdere momenten zodat het 'leuke' niet te abrupt eindigt voor haar.  We weten ook wat voor momenten voor haar spanning geven, een voorbeeld is een lange autorit. Als die eraan komt vertellen we dat haar al de avond van te voren, als ze opstaat vragen we vaak 'Weet je nog waar we vandaag heen gaan' zodat ze het zelf kan vertellen, en dan koppelen we dat 'niet leuke' ook weer aan iets wat wel leuk is: schermtijd. Ze mag tijdens lange autoritten schermtijd onderweg. Dit is voor haar voorspelbaar, want ze weet al van te voren dat ze filmpjes mag kijken onderweg en óók dat die filmpjes weer weg gaan zodra we de auto uitgaan. Door die voorspelbaarheid én het combineren van iets wat ze niet leuk vindt (eten, lange autoritten) met iets wat ze wel leuk vindt (tv / schermtijd) hebben we op dat vlak minder strijd.

Een reminder voor jou als papa of mama... 

Deze had ik zelf echt even nodig om te horen toen ik een tijd terug helemaal vastliep en met de handen in het haar zat: een kind dat snel overprikkeld is, doet dat niet expres. Een kind doet niet moeilijk, een kind heeft het soms moeilijk. En een kind wat overprikkeld is kun je helpen te ontspannen en ontprikkelen door wat kleine aanpassingen. Dat gezegd hebbende; wij zijn er nog lang niet. Maar deze kleine aanpassingen maken onze dagen — en vooral onze avonden — merkbaar rustiger en Loïs ook merkbaar wat beter in haar velletje. Hopelijk haal jij er ook iets uit 💛